Κατά το δεύτερο μισό του 18ου αιώνα, η κατάσταση συντήρησης των ιστιοφόρων πλοίων της εποχής παρουσίαζε σημαντικές διαφοροποιήσεις από πλοίο σε πλοίο, με αποτέλεσμα οι ασφαλιστικές εταιρείες να θέτουν πολύ υψηλά ασφάλιστρα για όλα τα πλοία ανεξαρτήτως της κατάστασής τους.
Η πρώτη προσπάθεια δημιουργίας ενός φορέα τεχνικής αξιολόγησης των πλοίων επιχειρήθηκε στο Λονδίνο με τη δημιουργία μιας επιτροπής, η οποία επιχείρησε να κατηγοριοποιήσει τα πλοία, αποδίδοντάς τους μια βαθμολογία για την κατάσταση της κατασκευής (γάστρας) με τη χρήση των γραμμάτων Α, Ε, Ι, Ο, U και μια βαθμολογία για την κατάσταση του εξοπλισμού του πλοίου με τη χρήση των αριθμών 1, 2, 3.
Σε συνέχεια των παραπάνω πρωτοβουλιών, δημιουργήθηκαν στις αρχές του 19ου αιώνα οι πρώτοι νηογνώμονες, από την ανάγκη των ασφαλιστικών εταιρειών να έχουν στη διάθεσή τους μια ανεξάρτητη αξιολόγηση της αξιοπλοΐας ενός πλοίου πριν το ασφαλίσουν.
Οι νηογνώμονες έπρεπε να τεκμηριώσουν τα αποτελέσματα των επιθεωρήσεών τους και ακολούθως της ταξινόμησης των πλοίων στους καταλόγους τους χρησιμοποιώντας αντικειμενικά κριτήρια. Για τον σκοπό αυτό, κάθε νηογνώμονας ανέπτυξε τους δικούς του τεχνικούς κανονισμούς και κριτήρια αξιολόγησης. Ιστορικά οι κανονισμοί των νηογνωμόνων ήταν οι πρώτοι που θεσπίστηκαν και τέθηκαν σε πρακτική εφαρμογή κάνοντας την εμφάνισή τους ήδη από τις αρχές του 19ου αιώνα.
Στη σύγχρονη εποχή, οι νηογνώμονες έχουν επιπροσθέτως επιφορτιστεί με την επιθεώρηση και την πιστοποίηση των πλοίων που προβλέπεται από τις ΔΣ και τους εθνικούς κανονισμούς (Κυβερνητική Πιστοποίηση-Statutory Certification) για λογαριασμό της Αρχής του κράτους σημαίας, κατόπιν σχετικής εξουσιοδότησης.
Οι νηογνώμονες είναι ανεξάρτητοι τεχνικοί οργανισμοί αξιολόγησης της ασφάλειας της κατασκευής των συστημάτων και του εξοπλισμού των πλοίων. Ο σκοπός και οι κύριες δραστηριότητές τους είναι:
1) Η ανάπτυξη και η επικαιροποίηση τεχνικών κανονισμών για τη σχεδίαση, την κατασκευή και την επιθεώρηση των πλοίων (Class Rules).
2) Η επιθεώρηση των πλοίων και η αξιολόγηση της ασφάλειας της κατασκευής, των συστημάτων και του εξοπλισμού τους (επιθεωρήσεις ταξινόμησης).
3) Η κατάταξη ταξινόμηση (classification) των πλοίων σε κατηγορίες με βάση τα χαρακτηριστικά της κατασκευής τους και τον κύριο σκοπό δραστηριοποίησής τους, κατόπιν της επιτυχούς εκτέλεσης των απαιτούμενων επιθεωρήσεων ταξινόμησης.
4) Η πιστοποίηση των πλοίων με το πιστοποιητικό της κλάσης (Class Certificate), το οποίο βεβαιώνει την καλή κατάσταση της κατασκευής και των συστημάτων του πλοίου (hull and machinery) και τη συμμόρφωσή τους με τους τεχνικούς κανονισμούς του νηογνώμονα.
5) Η διενέργεια επιθεωρήσεων και η πιστοποίηση των πλοίων σύμφωνα με τις απαιτήσεις των ΔΣ κατ’ εξουσιοδότηση του κράτους σημαίας (κυβερνητική πιστοποίηση – statutory certification).
Οι πληροφορίες για το παραπάνω άρθρο αντλήθηκαν από το βιβλίο «Επιθεωρήσεις Πλοίων» των Αναστασίου Καρτσιμαδάκη και Νικολάου Τσεκούρα (Εκπαιδευτική Έκδοση Ιδρύματος Ευγενίδου, Αθήνα 2024).
