Οι παγκόσμιοι ναυτιλιακοί οργανισμοί και οι ρυθμιστικές αρχές καταβάλλουν σημαντικές προσπάθειες για την πρόληψη ατυχημάτων και επικίνδυνων περιστατικών. Ιστορικά, αυτό γινόταν με τη θέσπιση ή την τροποποίηση κανονισμών ως απάντηση στα περιστατικά, προκειμένου να προσπαθήσουν να αντιμετωπίσουν τους παράγοντες που συνέβαλαν σε αυτά. Το πεδίο εφαρμογής και η πολυπλοκότητα των ρυθμιστικών λύσεων έχει εξελιχθεί παράλληλα με την ολοένα αυξανόμενη κλίμακα και ποικιλομορφία των θαλάσσιων μεταφορών.
Η ασφάλεια αποτελεί κοινή ευθύνη
Μετά από μια σειρά σοβαρών ναυτικών ατυχημάτων στα τέλη της δεκαετίας του 1980 και στις αρχές της δεκαετίας του 1990, κατέστη σαφές ότι ήταν απαραίτητο να ρυθμιστεί η διαχείριση της ασφάλειας. Ο Διεθνής Κώδικας Αφαλούς Διαχείρισης (ISM) των πλοίων, που υιοθετήθηκε το 1994, παρείχε ένα ευρύ πλαίσιο για τη δημιουργία των Συστημάτων Ασφαλούς Διαχείρισης (SMS), κατάλληλων για τις ειδικές απαιτήσεις των εταιρειών. Στο πλαίσιο της ηγεσίας με έμφαση στην ενίσχυση της ασφάλειας, ο Κώδικας ISM ενθαρρύνει την κοινή διαχείριση της ασφάλειας τόσο από τη διοίκηση του πλοίου όσο και από τη διοίκηση της ξηράς, όπως φανερώνεται με την έκδοση του Εγγράφου Συμμόρφωσης (DOC) για τον οργανισμό όσο και του Πιστοποιητικού Ασφαλούς Διαχείρισης (SMC) για το πλοίο. Με άλλα λόγια, σε έναν οργανισμό, πρέπει όλοι να φέρουν ευθύνη για την ασφάλεια.
Ένα τυπικό SMS αποτελείται από πολιτικές, διαδικασίες και λίστες ελέγχου. Ωστόσο, είναι γνωστό ότι η ασφάλεια δεν μπορεί να διασφαλιστεί μόνο με τη δημιουργία και την τήρηση διαδικασιών – χρειάζεται μια καλή κουλτούρα ασφάλειας και μια ισχυρή ηγεσία με έμφαση στην ενίσχυση της ασφάλειας. Η κουλτούρα ασφάλειας ενός οργανισμού μπορεί να έχει εξίσου μεγάλη επιρροή στην επίτευξη της ασφάλειας με το SMS.
Safety Leadership και Management
Η ηγεσία (leadership) είναι μια διαδικασία κατά την οποία ένα άτομο επηρεάζει μια ομάδα ανθρώπων για την επίτευξη ενός κοινού στόχου. Με άλλα λόγια, οι leaders είναι άνθρωποι που επηρεάζουν τις συμπεριφορές και τις στάσεις των άλλων.
Σύμφωνα με την ConocoPhillips, ο safety leader ορίζεται ως «ένα άτομο που ενδιαφέρεται αρκετά ώστε να αναλάβει δράση για να κρατήσει τον εαυτό του και τους άλλους μακριά από κινδύνους ή τραυματισμούς μέσω της καθοδήγησης, της πειθούς, της κατεύθυνσης ή/και του παραδείγματος».
Οι safety leaders μπορούν να υπάρχουν σε όλα τα επίπεδα μιας ναυτιλιακής εταιρείας, από τα ανώτερα στελέχη και τα μέλη του διοικητικού συμβουλίου μέχρι τους επιθεωρητές, τους πλοιάρχους, τους αξιωματικούς και τα άλλα μέλη του πληρώματος. Συχνά θεωρείται ότι οι safety leaders και οι managers είναι τα ίδια άτομα. Η αντίληψη αυτή είναι λανθασμένη- κάθε άτομο σε έναν οργανισμό μπορεί να έχει το ρόλο του safety leader.
Τόσο το leadership όσο και το management έχουν ισχυρό αντίκτυπο στην κουλτούρα ασφάλειας. Το management (διοίκηση) θεωρείται συχνά ως ένα επίσημο, ιεραρχικό σύστημα που καθορίζει στρατηγικές, στόχους και δραστηριότητες σχετικές με την ασφάλεια, ενώ το leadership (ηγεσία) βασίζεται σε soft skills έτσι ώστε να μπορέσει να επηρεάσει τις συμπεριφορές των ομάδων και των ατόμων.
Είναι σημαντικός ο διαχωρισμός των δύο αυτών ρόλων και η αναγνώριση της συμβολής του καθενός στη διασφάλιση της ασφάλειας. Οι managers ασκούν επίσημη επιρροή στους υφισταμένους τους ως μέρος της δομής ενός οργανισμού, ενώ οι leaders ασκούν κοινωνική επιρροή στους συναδέλφους τους δίνοντας το σωστό παράδειγμα. Κάποιος μπορεί να αναλάβει ταυτόχρονα και τους δύο ρόλους*, με την προϋπόθεση ότι και οι δύο ρόλοι εκτελούνται αποτελεσματικά.
*Ο safety officer του πλοίου, που απαιτείται από ορισμένα κράτη σημαίας και είναι επίσημα υπεύθυνος για τη διαχείριση της ασφάλειας σε ένα πλοίο, είναι ένα παράδειγμα ρόλου που μπορεί να απαιτεί από ένα άτομο να εκτελεί τόσο τον ρόλο του safety manager όσο και του safety leader.
Πηγή: Britannia P&I Club
